Mootummaan waa’ee marii nagaa marsaa sadaffaa WBO waliin jalqabuu maal jedhe?

Mootummaan marii nagaa Waraana Bilisummaa Oromoo (WBO) jalqabe marsaa sadaffaaf itti fufuuf qophiidha jedhan pirezidaantiin mootummaa naannoo Oromiyaa Obbo Shimallis Abdiisaa.

Obbo Shimallis xumura walgahii Koree Hojii Raawwachiiftuu fi Koree Gidduugaleessaa Paartii Badhaadhinaa irratti miidiyaa mootummaa federaalaa kan ta’e EBCtti akka himanitti, mootummaan marii nagaa WBO waliin jalqabe marsaa sadaffaaf itti fufuuf qophiidha jedhan.

Mootummaa Itoophiyaa fi WBO gidduuti mariin nagaa marsaa lamaan Taanzaaniyaatti gaggeeffame waliigaltee malee xumurame.

Obbo Shimallis mariin nagaa jalqabee karaatti dhaabbate ”fedhii ykn gaaffii heera maleessa tahe dhiyaateen’’ adda cite ture jedhan.

Obbo Shimallis gaaffii heera qabeessa hin taane WBO dhiyeesse tokko lamaan ibsuu baatanis, ”gaaffii heeraan alaa’’ dhiyeessan dhiisuun akkaataa heera biyyattiitiin ”karaa nagaa akka qabatan’’ waamicha goona jedhan.

Waraanni Bilisummaa Oromoo dhimma marii nagaa marsaa sadaffaa adeemsifamuu danda’a jedhamu ilaalchisee hanga ammaatti waan jedhe hin jiru.

BBC’n dhimma marii nagaa kana irratti yaaliin dubbisuuf godhes hanga ammaatti hin milkoofne.

Gama biraan lolli humna nageenyaa mootummaa fi WBO gidduutti gaggeefamaa ture bakka hedduutti itti fufeera.

Marii marsaa jalqabaa Taanzaaniyaa Odola Zaanzibaar irratti taa’ame irratti ”wal hubannaa’’ gaariin jira garuu waliigaltee xumuraa irra hin geenye jechuun ture kan addaan galan.

Marii marsaa lamattaa waliigaltee nagaa xumuraa irra gahu jechuun hedduun abdate ammoo qaamolee lamaan quba walitti qabuun waliigaltee malee xumurame.

Mariin marsaa lammataa Taanzaaniyaa, magaalaa Daare Salaamitti gaggeeffamaa ture wayita bu’aansaa qaamolee lameeniin ibsamu quba walitti qabuun eegale.

Ergasiis mootummaas ta’e WBOn qabxii irratti waldhaban qixa iftoomina qabuun ibsuu baatanis, fedhii fi dantaa dhugoomuu hin dandeenye qabatanii dhihaachuutu maricha danqe jechuun inni tokko isa kaanitti quba qaba.

Mootummaan gaaffii heera mootummaa gaafatan jechuun yoo komatan WBO ammoo carraa guddaa tokko nagaa fiduuf ni jala miliqe jechuun kutannoo ofiisaa agarsiise ibse.

Mariin marsaa lammataa kun kan yeroo jalqabaaf qondaalonni mootummaa fi ajajoonni waraanaa WBO fuulaa fuulatti itti wal argan ture.

Aangaa’aan mootummaa federaalaa kan amma mana hidhaa jiran Obbo Taayyee Danda’aa garuu mariin nagaa marsaa lammaffaa motummaafi WBO jidduutti gaggeeffamaa ture rakkoo gama mootummaatiin gufachuu kaasuun mootummaa qeequnsaanii ni yaadatama.

Dabalataan Obbo Shimallis bakka tokko tokkotti gochaan lammilee uguruu mul’achaa jiraachuu himuun, mootummaansaaniis qaamolee gocha akkasii raawwatan irratti tarkaanfii keessa deebii hin qabne fudhachuuf hojjetaa jira jedhan.

Mootummaan Itoophiyaatti nagaa buusuuf waggoota darban keessa ifaajaa ture kan jedhan Obbo Shimallis, kana dura humni nageenyaa naannolee caasaa seeraan eeyyamameefin ala ijaaramanii akka turan himan.

Kana sirreessuuf hojii guddaan hojjetamuu ibsuun, kanarra darbees humni poolisii naannoo kka jabaatuu fi cimu hojiin hojjetameera jechuun dubbatan.

Humni nageenyaa olaantummaa seeraa mirkaneessuf hojii guddaa hojjechuu himuun,kana ammo hojii siyaasaan utubuuf murteen darbuu himan.

Kana malees konfiraansii nageenyaa gaggeessuun hojii ijaarsa nageenyaa cimsuun barbaachisaa tahuu fi nagaaf balballi araaraa banaa akka tahu hojjetamuu akka qabu murteen darbuu himan.

Waamichi nageenyaa mootummaan godhe bu’aa hin tuffatamne argamsiiseera kan jedhan Obbo Shimallis mariin nagaa WBO waliin jalqabes isa tokko tahuu himaniiru.

Mariin nagaa yeroo gaafata

Mootummaa fi WBO waggoota shanii ol erga wal lolanii as yeroo jalqabaaf marii nagaaf Taanzaaniyaa Odola Zaanzibaar irratti ji’a Eblaa bara 2023 keessa fuulaa fuulatti wal arguun tarkaanfii guddaanagaa buusuuf fudhatame ture.

Garuu wal hubannaa gaariin garuu ammoo waliigaltee xumuraa irra osoo hin gahiin xumurame.

Marsaa lammaffaan aduu torban lama tahuuf Taanzaaniyaa magaalaa daare Salaamitti gaggeeffame.

Ameerikaa, Keeniyaa fi Norwey maricha qindeessuun akka gaggeeffamuuf deeggarsa gochaa turan.

Gaanfa Afrikaatti ergamaa addaa US kan tahan Maayik Haamer, marii Daaresalaam qaamaan argamuun taajjabaniiru.

Ergamaan addaa US Maayik Hamar dhuga bahuumsa karee dhaabbii Hariiroo alaaf Mudde 1, 2023 kennan keessatti ”furmaata barbaannu yeroo gabaaba keessatti fiduun ni ulfaata. Marichi ulfaataa ture.

Daar es Salaam torban lamaafi walakkaa turre. Jijjiiramoonni gaggaariin jiru. Furmaanni karaa nagaa hanga argamutti murannoo qabna” jedhan.

Mootummaa fi WBO gidduu bu’uura kennanii fudhachuurratti murannoofi fedhiin jiraachuun barbaachisaa akka ta’es dubbataniiru.

Hayyoonni BBC’n dubbise mariin nagaa akka kanaa yeroo dheeraa fudhachuu akka malu irratti wlaiigalu.

Qaamoleen lameen marii marsaalee jalqabaan waliigaltee xumuraa malee adda galuunis waanuma eegamu tahuu kan dubbatan hayyoonni dhimma kana irratti dubbatan, mariin nagaa mootummaa fi riphee lolaa gidduutti gaggeeffamu furmaata kan argatu adeemsa keessa jedhu.

Ameerikaan Itoophiyaatti hanga nagaa waraa dhufutti deeggarsa gootu itti fufti kan jedhan Maayik Haamer, furmaatni karaa nagaa tahuu eeraniiru.

Torban darban keessa marii IGAD, Yugaandaa Kaampaalaatti gaggeeffame irratti kan hirmaatan maayik Haamer gara Itoophiyaa imaluun waayee nageenya biyyattii irratti mootummaa wlaiin marii dabalataa akka gaggeessan Isteet Dippaartimantiin US himeera.

Haala qabatamaa nannichaa

Waggoota shanan darbaniif naannoon Oromiyaa rakkoo nageenyaa hamaa keessa ture.

Sababa rakkoo nageenyaa tureen uummanni oomishachuuf rakkateera ykn kan oomishe sassaabbachuuf rakkoon mudateera.

Keessumaa Lixa Oromiyaa, Kibbaa fi Gidduugala keessatti rakkoon kun hamaa ture.

Mootummaan Itoophiyaa fi WBO erga wal loluu jalqabanii bakka hedduutti yeroo adda addaatti manni barumsaa adda citaa ture. Geejibni rakkoo bakkatti tahe hedduudha.

Buufataaleen fayyaa qoricha argachuuf yaalii gahaa kennuuf rakkoo keessa bakkatti galan jira.

Mootummaan tarkaanfii WBO irratti fudha jedhuun haleellaa diroonii gaggeessee lubbuun namoota nagaa gaagga’amaa ture.

Duraan irra jireessaan Kibba Oromiyaa fi Lixa keessa socho’aa kan ture WBO amma gara godinaalee gidduugaleessaa fi Baha Oromiyaattis babal’ateera.

Related Posts

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *