Itoophiyaan ‘qajeeltoowwan karaa nagaafi faayidaa waloo’ hordofuun ulaa galaanaa argachuuf hojjechuu itti fufti- MM Abiy

Kora sochii biyyoota walabaa ykn The Non-Aligned Movement (NAM) jedhamu Yugaandaa, Kaampaalaatti gaggeeffamaa jirurratti kan argaman Ministirri Muummee Itoophiyaa Abiy Ahmad, biyyisaanii hanga fedhiin ulaa galaanaa argachuuf qabdu guutamutti hojii akka itti fuftu dubbatan.

Kunis karaa qajeeltoowwan nagaa fi faayidaa waloo mirkaneesseen ta’uu akka qabu ibsan.

Ministirri Muummee Abiy Ahmad kora 19ffaa biyyoota walabaa irratti biyyoonni ulaa galaanaa hin qabne fedhii misoomaa uummanni gaafatu guutuuf kan rakkatan ta’uu eeran.

Kanaaf Itoophiyaan rakkoo ulaa galaanaa dhabuun ishee mudate furuuf carraaqqii taasisaa jiraachuu kora kanaaf ibsan.

Ministirri Muummee Abiy Ahmad (PhD) kora NAM kana cinaatti, gaggeessitoota biyyoota garagaraa waliin michummaa cimsachuufi dhimmoota fedhii waloo ta’anirratti mariyachuu isaanii miidiyaaleen biyya keessaa gabaasaniiru.

NAM kun biyyoota addunyaa miseensa 120 kan qabu yoo ta’u, dhaabbata Biyyoota Gamtoomanii (UN)tti aansee gurmaa’ina biyyootaa addunyaarratti guddaa ta’edha.

NAM Waraana Addunyaa II booda fedhiiwwan biyyoota guddataa jiranii eegisuudhaaf kan hundeeffamedha.

Korri NAM 19 Yugaandaa magaalaa Kampaalaatti gaggeeffame kun dhimmoota gara garaarratti mariyateera.

Korri sochii biyyoota walabaa dureewwan biyyaa fi mootummaa biyyoota Afrikaan magaalaa Kaampaalaatti gaggeeffamaa jiru kun Jimaata, Amajji 19, 2024 irraa kaasee gaggeeffamaa tureera.

Korri sochii biyyoota walabaa kun yeroo fi bakka korri gamtaa biyyoota baha Afrikaa- IGAD gaggeeffamaa jirutti taa’amaa jira.

Kora IGAD Yugaandaa magaalaa Kaampaalaatti gaggeesserratti Itoophiyaan akka hin hirmaanne himuu miidiyaa hawaasaummaarratti qoodamaa ture, garuu mootummaan Itoophiyaa ibsa kana mirkaneessu ifatti hin baasne.

Korri IGAD kun muddama Itoophiyaa fi Somaaliyaa gidduutti dhalatee fi waraana Sudaan lubbuu lammiilee galaafataa jiru irratti taa’ame.

IGAD korasaa kana booda muddama Somaaliyaa fi Itoophiyaa ilaalchisee ibsa baaseen, waliigalteenis tahe wal hubannaan kamuu karaa birmadummaa mootummaa Federaalaa Somaaliyaa kabajeen tahuu qaba jedhe.

Itoophiyaan carraa ulaa galaanaa argachuuf Amajjii 1, 2024 Somaalilaand waliin walhubannoorra erga ga’anii Gaanfa Afrikaatti muddamni fi goolamni siyaasaa hamaan dhalateera.

Somaalilaand akka qaama bulchiinsa isheetti kan ilaaltu Somaaliyaan, waliigaltee kana balaaleffatteetti.

Waggoota 30’f of dandeessee kan of bulchaa jirtu Somaalilaand ammallee jaarmiyaalee idiladdunyaa kanneen akka UN fi Gamtaa Afrikaa dabalatee biyya kamiinuu beekamtii hin arganne.

Somaalilaand bu’uura waliigaltee kanaan Itoophiyaan biyya jalqabaa beekamtii biyyummaa isheef laattu akka taatu abdatti.

Bakkasaa Itoophiyaaf ulaa galaanaa kiilomeetira 20 dheeratu akka kennituuf waliigaltee walhubannoo kana keessatti eerameera.

Itoophiyaan garuu Somaalilaand misoomaawwan bu’uuraa kanneen akka daandii xiyyaaraa fi Itiyoo telekoomii keessaa fayyadamtuu taati jechuun ala waa’ee beekamtii kennuu ifatti hin dubbanne.

Dhimmi beekamtii kennuu daran kan ishee mufachiise Somaaliyaan waliigalteen kana akka weerara irratti raawwatameetti fudhachuun michootashee birmannaaf waammatte.

Jalqaba kan itti birmatte Masriidha. Itoophiyaa waliin mufii keessa kan jirtu Masriin akkuma rakkoon kun dhalateen jila aanga’oota mootummaa olaanoo of keessaa qabu gara Moqadishoo ergiteetti.

Waliigaltee kanas balaaleffachuun Pirezidantiin Somaaliyaa akka Kaayiroo daawwatan giti isaanii kan Masrii Abdel Fattaa al-Siisii affeeraniiru.

Yeroo dhihoo as Itoophiyaa waliin michummaa uumte jedhamuun addunyaarratti kan odeeffame Ertiraan, erga Somaaliyaa fi Ertiraa gidduutti dhibdeen kun mudatee biyya jalqabaa Pirezidantiin Somaaliyaa Hasan Sheek Mohamuud daawwatanidha.

Somaaliyaan labsii waliigaltee Itoophiyaa fi Somaalilaand seeraan ala taasisuu fi himachiisuu danda’u baasuun cinaatti, dhimma kanarratti yaamicha marii Gamtaan Afrikaa taasiseefis diddeetti.

Itoophiyaan waliigaltee walhubannoo Somaaliland waliin mallatteessite hanga kaastee, tokkummaa daangaa Somaaliyaa hin mirkaneessinetti jaarsummaa Finfinnee waliin taasifamuuf ”bakka hin qabu” jedhe mootummaan biyyattii.

Somaaliyaan ejjennooshee kana kan ibsatte Manni-maree Nageenyaafi tasgabbii Gamtaa Afrikaa (AUPSC) walga’ii gaggeesseen booda biyyoonni lamaan ”marii hiika qabeessa ta’e” gochuudhaan rakkoo qaban akka furatan gaafachuu hordofee ibsa Amajji 18, 2024 baasteenidha.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Back To Top