Aangoo ijoo biyyattii keessatti nama lammataa ta’uun kan beekaman Obbo Dammaqaa Mokonnin waggoota 20 darbanitti maal gumaachan?

Waggoota kudhanii oliif barcuma aangoo biyyatti irratti nama lammataa tahuun kan turan Obbo Dammaqa Mokonnin, Paartii Badhaadhinaa ADWUI duraanii walitti makuun uumame keessatti pireezidantii ittaanaa tahuunis kan tajaajilan anga’aan kun ”kabajaan geggeeffamuun,” isaanii ibsameera.

Paartii Warraaqsa Saba Amaaraa kan miseensa ADWUI turetti makamuun gara siyaasaatti kan dhufan barsiisaan duraanii Obbo Dammaqaa Mokonnin itti gaafatamummaa garagaraa irratti tajaajilaniiru.

Paartiin Badhaadhinaa kanneen hundeessan keessaa tokko kan tahan Obbo Dammaqaa jijjiirama Ministara Mummee Abiyiin gara aangootti fide keessattis gumaacha guddaa kanneen qaban keessaati.

TPLF morkachuun jijjiirama kanneen fidan DH.D. U .O fi Paartii Warraaqsa Saba Amaaraaa keessaa tokko kan tahan Obbo Dammaqaan aangawoota mootummaa olaanoo ifatti kabajaan geggeeffaman keessaati.

Yeroo sochii uummataatti paartilee lameen jijjiirama fiduuf qabsoo gochuun namoota maqaan dhahamu Obbo Lammaa Magarsaafi Obbo Gadduu Andaargaachoo fa’i keessaas tokko kan tahan Obbo Dammaqan addatti sagaleen isaanii otoo hin dhagahamiin aangoo isaaniirraa fagaataniiru.

Waggaa shanan darban keessatti jijjiirama siyaasaa dhufe irratti aangawoota olaanoo ADWUI hirmaatan muraasa keessaa aangoo olaanaarraa geggeefamuun isaan nama dhumaati.

Ministarri Ittaanaa kuni hoggansa siyaasaarraa fagaachuuf fedhii akka qaban himaa kan turan yoo tahu, 2014 A.L.I yaa’ii waliigalaa Paartii Badhaadhinaa irratti gaaffii aangoo gadhiisuu dhiyeessanillee fudhatama hin argatiin hafeera.

Aangoo paartii, kan naannoofi federaalaa

Obbo Dammaqaa Mokonnin waggoota 20 oliif aangoowwan mootummaa naannoo Amaaraa fi sadarkaa federaalaa jiran hedduu qabachuun kan tajaajilaa turan yoo ta’u, bara aangoosaaniittti irra jireessaan iddoowwan ijoo ta’an itti aanaa ta’uun tajaajilan.

Pirezidantii Itti Aanaa naannoo Amaaraa kan turan Obbo Dammaqaan, erga gara mootummaa federaalaa seenanii aangoo ministeera barnootaa fi ministeera dhimma alaa qabataniiru, garuu Ministira Muummee Itti Aanaa ta’uun aangoo hojii raawwachiistuu biyyattii keessatti nama lammaffaa ta’uun waggoota 11f tajaajilaniiru.

Dabalataan waggoota kurna sadii oliif aangoo mootummaa Itoophiyaa olaantummaan qabatee kan ture partii ADWUI fi kan amma dhaalee jiru partii badhaadhinaa keessattis sadarkaa hooggansaa olaanaarra turan.

Paartilee kunneen keessattis aangoonsaanii itti aanaa ture.

Kunis Obbo Dammaqaa Mokonnin waggoota kurna lamaan darbaniif fuulduratti as ba’anii mul’achuu baatanis siyaasa biyyattii fi aangoo mootummaa biyyattii keessatti ga’ee olaanaa qabaachaa akka turan agarsiisa.

Obbo Dammaqaan partii badhaadhinaa keessaa gaggeeffamuu hordofee aangoo MM Itti Aanaa fi Ministeera Dhimma Alaa irraa kaafamuu fi dhiisuu isaanii wanti dubbatame hin jiru.

Garuu haala amma jiruun aangoo mootummaa ijoo ta’an lameen gadhiisuun isaanii waan hin oolle akka ta’e tilmaama.

Obbo Dammaqaan hooggansa paartii keessaa gaggeeffamanis aangoo mootummaa gadhiisuu isaanii garuu wanti ibsame hin jiru.

Haata’u malee sirna gaggeessaa isaaniif qophaa’erratti haasaa taasisaniin gaggeessaan kun paarticha keessaa qofa osoo hin taane kan aangoo mootummaas akka ilaallatu waan akeekuudha.

Rakkoo Naannoo Amaaraa

Paartii Badhaadhinaa keessatti damee Naannoo Amaaraa kan bakka bu’an Obbo Dammaqaan aangoo isaanii kan gadhiisan yeroo naannoo irraa dhufan rakkoo siyaasaafi nageenyaan raafamaa jirtutti dha.

Waraanni Tigraay keessatti jalqabe gara Naannoo Amaaraatti babal’atee ture dhaabbatus, Naannoon Amaaraa yeroo kanatti rakkoo hamaa keessa akka jirtu beekama. Sababa kanaan iddoowwan naannichaa garagaraa keessatti walitti bu’insi adeemaa waan jiruuf hoggansi naannichaa qormaata keessa jira.

Ji’oota jahan darbaniif Naannoo Amaaraa labsii yeroo muddamaan bulaa jirtu keessa lolli Faannoo fi humnoota mootummaa gidduutti adeemsifamu hin goolabamne. Labsiin yeroo muddamaas haa ka’uufi dhiisuusaa irratti waan beekame hin jiru.

Sochiin hidhattootaa humna naannichaan ol tahee giddugaltummaan mootummaa federaalaa erga gaafatameen booda, caaseffamni bulchiinsaa akka haaraatti naannichatti hundaa’ullee jabeessuun waan hin danda’amneef lolli yeroo kaan salphataa, yeroo kaan hammaachaa itti fufeera.

Obbo Dammaqaan angawaa olaanaa naannichaa dhufan tahanillee, ji’oota jahan darbanitti haasaa dippiloomaatotaaf taasisaniin alatti tattaaffiin isaan ifatti taasisan hin jiru.

Waggaa darbe ji’a Haggayyaa keessa Obbo Dammaqaan ibsa kennaniin Naannoo Amaaraa keessatti lollii hidhattoota Faaanno fi humnoota mootummaa gidduu adeemaa jiru kara nagaan hiikuuf tattaaffiin taasifamaa jiraachuu dubbataniiru.

Haa tahu malee ammallee walitti bu’insi kan itti fufe yoo tahu, nagaa buusuuf yaaliin taasifame jiraachuusaaf Obbo Dammmaqaa fa’irraas tahe qaamota biroo irraa waan jedhame hin jiru.

Geggeessaa isaaniin booda haasaa taasisaniin nagaa dhabuufi miidhaan adda addaa iddoowwan biyyatti garagaraa keessati mudatu, ‘’du’a, buqqa’uu, hidhata hawaasaa jeeqamee,’’ kan laphee namaa cabsu dha jedhan.

Gumaachaa fi haqina isaanii

Obbo Dammaqaa Mokonnin aangoo paartii fi mootummaarra itti aanaa ta’uun turuunsaanii, bakka hooggantoota jalqabaa jiranitti ga’eensaanii hagas mara murteessaa ta’ee akka hin argamne taasiseera kan jedhan hedduudha.

Sadarkaa naannoottis yoo ta’e, qondaalli siyaasaa kun hidhata cimaa kan qaban aangoo mootummaa federaalaa waliin waan ta’eef, hagas mara miti.

Hariiroon isaanii irra jireessaan aanga’oota mootummaa fi paartii sadarkaa federaalaa jiran waliin waan ta’eef aangoon isaan sadarkaa naannootti qaban guddaa hin mul’atu ture.

Haata’u malee Ministira Muummee Abiy Ahmad dabalatee miseensonni paartiisaanii kaanis Obbo Dammaqaa Mokonnin paartiifis ta’e mootummaaf ga’ee olaanaa akka gumaachan ibsu.

Aangoo gadhiisuuf gaaffiin dhiheessan haga kana kan tureefis gumaachi isaanii olaanaa ta’uurraa kan ka’eedha.

Obbo Dammaqaan aangoo ministira muummee itti aanaa fi ministeera dhimma alaas kan gadhiisan yoo ta’e keessattuu gama hojii dippiloomaasiin biyyattii qormaata cimaatu mudata yaaddoo jedhurraati gaaffiinsaanii kun kan ture.

Keessattuu waliigaltee walhubannaa Itoophiyaa fi Somaalilaand dhimma ulaa galaanaa irratti waliif mallatteessan hordofee dhibdee dhalate tasgabbeessuuf itti gaafatamummaa guddaan ministeera dhimma alaarra wayita jirutti ta’uunsaa dhimma yaachisaa ture.

Kanaafuu Obbo Dammaqaan hojii eegalan nama bakkasaanii bu’utti dabarsuun gamatti ajandaa haaraa gaanfa Afrikaatti tibbana uumamee fi hojii dippiloomaasii cimaa barbaadu kanas dhiisanii deemuu malu jechuudha.

Obbo Dammaqaan bakka aanga’oonni mootummaa olaanoo biyyattii argamanitti aangoo waggoota kurna lamaa oliif qabatanii turan irraa wayita kabajaan gaggeeffaman haasaa taasisan keessatti, ‘’Heera mootummaa keenya fooyyessuurraa eegalee biyya lammiileesheef mijattuu fi badhaatuu ijaaruuf’’ waltumsuun akka barbaachisu ibsaniiru.

Bara hooggansaa isaanii keessatti milkaa’inaa fi qormaata hedduu dabarsuu kan kaasan Obbo Dammaqaan, adeemsa kana keessatti ‘’wantin hanqise yoo jiraate dhiifaman gaafadha!’’ jedhan.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Back To Top